Reis(ge)noten bij Gluren bij de Buren

Eendje, improviserenom 13.00, 14.15 en 15.30
Monique draagt reisverhalen voor, Heleen improviseert daarbij op de piano.

Zo gaan we de wereld rond in 80 klanken.

Jules Verne zou het hebben willen meemaken!

Kom, en ga mee op avontuur!

www.glurenbijdeburen-amersfoort.nl

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Eendje

 

Eendje, improviserenWil jij ook met

pianowind

spelen?  

Klik in de balk hiernaast op de catagorie ‘zelf improviseren’ voor suggesties en inspiratie.

Speel ze!

 

 

 

Geplaatst in Zelf improviseren | Getagged | Een reactie plaatsen

Gluren bij de buren

logo glurenEen reis om de wereld in 80 klanken,
improvisatieconcert bij Gluren voor de Buren
15 december om 13.00, 14.15 en 15.30 uur

Aanstaande zondag, 15 december, is het weer zover: leeggeruimde huiskamers, stoelen van zolder en keelgierende zenuwen: in 100 huiskamers laten Amersfooorters zich van hun artiestenkant horen. Dan is alweer de zesde editie van Gluren bij de Buren. Als Reis(ge)noten gaan Monique en ik de wereld rond in 80 klanken. De oude Jules gaf zijn hoofdfiguur nog 80 dagen voor zo’n reis, maar ja, de tijden zijn wat sneller geworden. Monique gaat reisverhalen voordragen en ik ga daarbij improviseren op de piano.

Zin in een avontuur? Kom luisteren!
Meer informatie op www.glurenbijdeburenamersfoort.nl.

 

Geplaatst in Luisteren, Nieuws | Een reactie plaatsen

Zomerspelen

Zelf improviseren, net als Keith Jarrett
Met dank aan René Jansen voor de inspiratie

Flaneren. Flierefluiten. Festivals die zwemmen in de jazz. Wat wil een mens nog meer in de zomer?  Zelf improviseren misschien. Maar alleen als ‘t licht en luchtig is én met de groten van deze jazzzomer ter inspiratie.

Net als Keith
Als ukkepuk wilde hij al op de toetsen rammelen, maar met zijn beentjes kon hij nog niet bij het pedaal. En dus ging hij half staan. Het is allemaal goed gekomen, want deze dreumes was Keith. Keith Jarret. Dé Keith Jarret. Zo ongeveer elke improvisator, professioneel én amatteur, laat zich door zijn Keuls Concert inspireren. Het is een van die zeldzame momenten waarop een musicus boven zichzelf uitstijgt en muziek laat klinken als pure magie. Dus toen ik las dat Keith weer eens in Nederland zou optreden met zijn band, zat ik ruim voordat de digitale verkoop startte al achter mijn computer gebeiteld.

Hoe het concert was? De eerste helft viel tegen. Veel sterallures en een slechte geluidskwaliteit. Maar in de tweede helft werd het spel grootster en kreeg soms zelfs een vleugje Keulse glans. Het was inspirerend om te zien hoe die tot stand kwam. Muziek balt zich in zijn lijf samen als een oerkracht die uit elkaar wil spatten maar wordt tegengehouden door weefsel, spieren en huid. Ja, het kan er via de handen uit, maar dat alleen is bij lange na niet genoeg. En dus kreunt hij tijdens het spelen of springt op en speelt staand verder. Of is hij dan weer even het jonge kind, dat alleen op deze manier bij het pedaal kan? Op naar de piano. ‘t is tijd voor zomerspelen.

Playtime: verander je beweging, verander je spel
Krijg het maar eens voor elkaar: bij het improviseren werkelijk nieuwe muziek maken en niet teruggrijpen op een loopje dat je gisteren ook al speelde en de week daarvoor ook al, om over de maanden daarvoor nog maar nog maar te zwijgen. Gelukkig zijn er simpele manieren om ook eens buiten je eigen kringetje rond te draaien. In deze zomerspelen doen we dat als Keith Jarret: met heel ons hebben en houen.

1. Met open ogen?
Dat hangt ervan af. Hoe speel je normaal gesproken? Met open ogen? Improviseer nu dan eens met de ogen dicht. Hoe anders klinkt nu je spel?

2. Een beetje fitness
- Blijf lekker op dat bankje zitten (want het is nog steeds zomer) en ga voor de vuist weg wat improviseren.
- Beweegt je lichaam mee met de muziek? Zit je mee te wiegen, ben je zo aan het swingen dat je benen tegen de onderkant van de piano botsen of trek je je linkerschouder op om dat éne accent exact te timen?
- Ga je bewegingen uitvergroten. Overdrijven mag ook. Wat doet dit met je muziek?

3. In de benen
- Speel weer gewoon wat voor je uit.
- Ga hier na een paar minuten eens bij staan.
- Hoe verandert dit je spel?

4. Achterste voren
- Ga met je rug naar de piano zitten. Ja, ‘t klopt, je moet je armen nu in allerlei bochten wringen om de toetsen aan te slaan.
- Gun je armen deze fitness en sla de eerste toon aan, met je rechterhand of linkerhand, dat maakt niet uit. Laat deze toon helemaal uitklinken. Sla dan de volgende toon aan, en ga zo nog even door. Wat ontdek je als je zo aan het spelen bent?

Oh ja, geniet!

 

 

 

Geplaatst in Lezen, Zelf improviseren | Een reactie plaatsen

North Sea Jazz

Geplaatst in Kijken | Getagged , | Een reactie plaatsen

Keith Jarret en zijn trio, in Rotterdam

Een uitzinnig applaus. De meeste muzikanten zijn blij als die eer hen te beurt valt aan het einde van het concert, maar Keith Jarret en zijn trio beginnen er hun avond in de Rotterdamse Doelen mee. De muzikale vrienden maken een wereldtoer om te vieren dat ze al 30 jaar standards ten gehore brengen, op hoog niveau en met onverwachte en eigenzinnige improvisaties.

Maken de heren het begin applaus ook waar? In het eerste nummer kinken de drums te hard. Keith loopt na afloop de coulissen in. Het geluid moet beter afgestemd op de grote zaal, zo geeft hij meteen daarna aan het publiek als toelichting. Weer een daverend applaus. Als echte grote muzikant moet je het doen met uitzinnige bijval, wat je ook doet.

Met de muziek gaat het daarna beter. De heren spelen briljant, virtuoos, technisch perfect en met een timing om jaloers op te worden. Maar, de eigenzinnigheid waarmee Jarrett zich op de kaart heeft gezet, komt niet echt uit de verf, laat staan de wondere klankwereld als op zijn Keuls concert waarmee hij boven zichzelf en de muziek uitstijgt. Na de pauze is er meer magie. Het is alsof de heren er nu pas echt goed in zitten. Hun spel klinkt hier en daar weer briljant en met glans. Oké, Rotterdam zal niet de muziekgeschiedenis ingaan als Keulen, maar het was een heerlijke avond muziek, op een niveau waar menig muzikant en improvisator alleen maar van kan dromen.

Keith Jarrett, piano; Gary Peacock, bas; Jack deJohnette, drums
4 juli 2013, De doelen Rotterdam

Geplaatst in Lezen, Luisteren | Getagged | Een reactie plaatsen

Gatecrash in North Sea Jazz Club: verwachtingen overtroffen

Bij Vloeimans zijn de verwachtingen altijd hoog gespannen, en Van Vliet, ach, niemand kan zo mooi melodisch spelen én grooven op het scherpst van de snede. Zet de 2 heren met nog 2 andere topmuzikanten op een podium, en het dak gaat eraf. Zo was het ook weer gisterenavond in North Sea Jazz Club. Bijna alleen nieuwe nummers, mooie, uitgebalanceerde en ingebedde elektronische effecten, verrassende composities. Gatecrash heeft de verwachtingen weer overtroffen.

Geplaatst in Lezen, Luisteren | Getagged , , | 5 Reacties

Doe maar, vader Jacob

Improviseren met harmoniën
Met oefeningen voor gevorderden* van René Jansen 

Laat maar vallen, want het komt er toch wel van, ik wil weten wie je bent’. Op deze tekst zal elke vijftiger spontaan gaan zingen en dansen. Het komt uit het lied ‘De Bom’ , over de angst voor de neutronenbom in de jaren zeventig. Het was een van de hits van ‘Doe maar’, de eerste Nederlandse popband die de tijdgeest onnavolgbaar mooi in tekst en muziek wist weer te geven. Oké, de zangers mochten er ook wezen. Wie was er niet verliefd op Ernst of Hennie?

In 2012 schoof Hennie Vrienten aan bij het programma Zomergasten. Hij vulde een avond met zijn muzikale avonturen van vroeger van nu. Hij speelt nog steeds samen met anderen. En hij componeert filmmuziek. Dat laatste doet hij voornamelijk in zijn eentje. De presentator vroeg of dat niet een eenzame onderneming was. ‘Ik vind het heerlijk’, zei Hennie met een twinkeling in de ogen. ‘Als je in je uppie aan het componeren bent, hoef je geen discussies te voeren of onder die ene noot een D-majeur akkoord past, of dat het D-mineur toch mooier is.’

Zelfs voor de grootste muzikanten is het dus een puzzel om melodie en akkoorden goed op elkaar af te stemmen. Dan is het niet erg als wij amateurs er ook wel eens mee zitten te hannessen. Zelfs als we dat doen bij een kinderliedje als Vader Jacob. Op naar de piano. It’s playtime.

Playtime

1. Kris kras rondtrekken 
In vorige blogs staat hoe je akkoorden bij een melodie kunt zoeken. Oftewel: hoe je een harmonie kunt samenstellen. Nu verhuizen we naar het gevorderdenklasje. Het lesgroepje waar je daar helemaal in de verte nog net de profs kunt zien. Die nemen I, IV, V als uitgangspunt, maar laten het daar niet bij. Ze zoeken soms hun heil in VI, II of III. Dat gebeurt niet zomaar willekeurig: VI komt in de plaats I, II is een alternatief voor IV en III kan V vervangen. Ja, ook daar zit een logica in: bij een majeur-toonladder gaat het om de mineur-toonladder met hetzelfde aantal kruisen of mollen (is dit te theoretisch? Gewoon vergeten dan, voor het spelen maakt het niet uit).

Hoe ziet dit verhaal eruit in noten?
We beginnen weer bij C-Majeur (=C-groot), met I, IV, V en VI, II, III

:
akkoord I met de tonen C, E, G                
te vervangen door VI, met de tonen A, C, E  

akkoord IV, tonen F, A, C
te vervangen door II, tonen D, F, A

akkoord V, met de tonen G, B, D 
te vervangen door III, met de tonen E G, B

Op naar de piano:
-Speel de melodie van Vader Jacob.

Zo klinkt ‘t:
vader jacob

of kijk voor de noten op 
de afbeelding hiernaast (als je op de afbeelding klikt,
krijg je een groter formaat).

- Speel de melodie met de rechterhand, een paar keer, tot het vanzelf gaat. Zoek er dan met de linkerhand akkoorden bij.
Maak gebruik van I, IV, V of van de vervangers VI, II, III als je die mooier vindt klinken.
-Ga uit van 1 akkoord per maat. In de laatste maten kun je meer akkoorden zoeken. In die maten vindt er, als opmaat naar het einde, vaak een verdichting van akkoorden plaats. 
Zorg ook dat je een portie geduld bij de hand hebt. Het kan zomaar zijn dat je dat een paar keer hebt gezucht voordat je een versie hebt waar je tevreden over bent.


2. Kris kras reizen met een halve toon verschil
Professionele muzikanten doen nog iets meer dan het husselen met de akkoorden. Op een plek waar ze vinden dat de muziek wel wat peper kan gebruiken, verhogen of verlagen ze de terts in het betreffende akkoord met een halve toon. C, E, G wordt C, Es, G. Het akkoord A, C, E wordt A, Cis E. Je zet er je luisteraars, en misschien jezelf ook wel, meteen weer recht mee op de stoel. 

Neem je akkoordenschema van ‘Vader Jacob’ er nog eens bij. Op welke plek klinkt het mooi als je een akkoord ophoogt of verlaagd? Doe dit op niet meer dan 1 of 2 plaatsen, anders wordt het teveel van het goede. Dan smaakt je muziek niet meer naar die heerlijke pasta met vierseizoenen peper, maar alleen nog maar naar chilipeper.

Een vraag voor de gevorderden: wanneer kun je deze truc zeker niet toepassen? (Nee, het antwoord staat niet op zijn kop helemaal onderaan dit blog. In een volgend blog komen we erop terug).

3. Reizen voor rekenwonders
Je kunt op reis altijd naar dezelfde bestemming gaan, maar misschien wil je wel eens wat anders. Zo is het ook met toonsoorten. Je kunt zweren bij C-majeur, maar je kunt ook eens in een andere toonsoort spelen. In welke toonsoort je de akkoordenstructuur I, IV, V, I ook speelt, de harmonie blijft van kracht.

Ben je niet bekend met de verschillende toonsoorten en weet je niet uit welke noten de akkoorden I, IV en V bestaan? Je kunt het natuurlijk uit je hoofd leren, maar er is een veel simpelere manier: tellen.
-tel de toonafstanden van de akkoorden in C.
-op welke andere toon je ook begint, als je dezelfde toonafstanden aanhoudt, speel je precies het goede akkoord.

Bijvoorbeeld:
I In C bestaat dit akkoord uit C, E, G.
De afstand tussen C en E is 5 hálve tonen (de C tel je mee, de zwarte toetsen ook).

De afstand tussen E en G is 4 halve tonen (de E tel je mee, de zwarte toetsen ook).

Ga maar na of het klopt:
In de toonladder van G bestaat dit akkoord uit: G, B, D
In de toonladder van D bestaat het uit: D, Fis, A
In de toonladder van Es bestaat het uit Es, G, Bes

De akkoorden IV en V bestaan ook uit dezelfde toonafstanden. Bij beide akkoorden eerst 5 halve tonen, daarna 4. De hele klankwereld ligt nu aan je voeten, klaar om ontdekt te worden, voor Vader Jacob en de rest.

*Bij deze oefeningen gaan we ervan uit dat je akkoorden kunt spelen en dat je bekend bent met de verschillende akkoorden (trappen) van een toonladder.

Geplaatst in Zelf improviseren | Een reactie plaatsen

Trap op , trap af

Deze Amsterdamse trap stond al een week op mijn piano. Dat heb je met een foto waar je graag naar kijkt.

Na een uurtje oefenen op basloopjes, bluesakkoorden  en ander fitness voor de vingers, kwam er zomaar een melodietje aanfladderen:

trap op, traf af.

Geplaatst in Luisteren | Een reactie plaatsen

Jazz-luistercursus


‘Is dit hetzelfde concert als waar ik geweest ben?’, vraag ik me wel eens af als ik een recensie lees van een concert waar ik ook geweest ben. En van genoten heb. Dat laatste krijg ik wel op papier, maar riffs, uitgesponnen melodielijnen, bluesjes en fraaie harmonieën. Pffff, gooi ze maar in mijn pet. Negen van de tien keer is het abacadabra voor mijn oren. Het zou leuk zijn als dat anders was. Sfeerimpressies van concerten zouden dan zomaar recencies kunnen worden!

Dus toen ik via via hoorde over de luistercursus die Ruud Bergamin bij U-jazz gaf, was ik verkocht, zeker toen ik las dat het nu eens niet zou gaan over de geschiedenis van de jazz, maar echt over luisteren naar jazz, ritmes, melodieën en structuren in improvisaties. Zes woensdagavonden ga ik naar een donker zaaltje in Utrecht om daar met gespitste oren voor een groot diascherm plaats te nemen, samen met andere jazzliefhebbers met beginnersoren. Op dat scherm trekt het ene na het andere Youtube filmpje voorbij en leren onze oren het verschil tussen swing en rechte achtsten, klappen we een 5/4 maat om de feel te krijgen en snappen meer van de giant stept van Coltrane.  Als kinderen die een spannend verhaal horen, zuigen we de vakkundige uitleg én de sterke verhalen van saxofonist, componist en arrangeur Ruud Bergamin in ons op en luisteren met open mond naar de loopjes die hij uit zijn saxofoon tovert. Dat doet hij met hetzelfde gemak als waarmee wij op onze stoel zitten. En dat alles dan ook nog goed gedocumenteerd. Jazz zal nooit meer hetzelfde klinken. Een aanrader dus, deze fijnproeverij voor de oren. En heus, zo zeg ik tegen mezelf, de 12-matige blues ga ik echt nog wel een keer herkennen. Echt wel. Ooit.

www.ujazz.nl
www.ruudbergamin.com, ook voor het boek ‘Jazztermen van A tot Z’ (met luisterfragmenten op internet).

Geplaatst in Lezen, Luisteren | Getagged | 1 reactie